این مقاله یک چارچوب نظری جدید با عنوان معماری دانش ریاضی ارایه میدهد. استدلال میکنیم که موتور واقعی رشد دانش، تنش دیالکتیکی میان دو میل معرفتی بنیادین است: میل به گسترش (تعمیم) و میل به انسجام (انتزاع). نشان میدهیم که این دیالکتیک ازطریق یک دستورزبان شناختی متشکلاز پنج مکانیسم بنیادین- ترجمه، فشردهسازی، بازآرایی، هماهنگی و گذار معرفتی- بهاجرا درمیآید. این چارچوب، با اتکا به تحلیل تاریخی و شناختی، مقیاسپذیر است و هم تحولات بزرگ ریاضیات و هم فرایندهای یادگیری فردی را تبیین میکند. نوآوری کلیدی این نظریه، شناسایی شکاف معرفتی در آموزش سنتی بهمثابه گسستن این دیالکتیک است؛ جاییکه دانش به یک محصول ایستا و موزهای تقلیل مییابد. بر این اساس، مقاله استدلال میکند که هدف غایی آموزش ریاضی، دستیابیبه همراستایی معرفتی است؛ یعنی بازگرداندن این دیالکتیک زاینده به کلاس درس. این چارچوب پیامدهای گستردهای دارد: تفکر ریاضی پیشرفته را بهمثابه عاملیت معمارانه- توانایی عملکردن بر ساختار دانش- بازتعریف میکند و دستورزبانی ساختاری برای فهم خلاقیت ریاضی و نیز آسیبشناسی مقابل آن، یعنی صلبیت الگوریتمی، فراهم میآورد. درنتیجه، این نظریه یک مدل پویا برای تحلیل ساخت دانش و یک نقشه راه عملی برای طراحی آموزشی معنادار ارائه میدهد.
سبزی, محمد و بهمانی, رضا . (1405). معماری دانش ریاضی: از کشف تاریخی تا یادگیری فردی. نشریه ریاضی و جامعه, (), -. doi: 10.22108/msci.2026.148823.1797
MLA
سبزی, محمد , و بهمانی, رضا . "معماری دانش ریاضی: از کشف تاریخی تا یادگیری فردی", نشریه ریاضی و جامعه, , , 1405, -. doi: 10.22108/msci.2026.148823.1797
HARVARD
سبزی, محمد, بهمانی, رضا. (1405). 'معماری دانش ریاضی: از کشف تاریخی تا یادگیری فردی', نشریه ریاضی و جامعه, (), pp. -. doi: 10.22108/msci.2026.148823.1797
CHICAGO
محمد سبزی و رضا بهمانی, "معماری دانش ریاضی: از کشف تاریخی تا یادگیری فردی," نشریه ریاضی و جامعه, (1405): -, doi: 10.22108/msci.2026.148823.1797
VANCOUVER
سبزی, محمد, بهمانی, رضا. معماری دانش ریاضی: از کشف تاریخی تا یادگیری فردی. نشریه ریاضی و جامعه, 1405; (): -. doi: 10.22108/msci.2026.148823.1797
)